Yangın Tesisatı Projesi
Yangın algılama ve uyarı sistemini, acil durum aydınlatmasını ve yangın anında çalışması gereken beslemeleri tek bir yangın tesisatı projesinde, yönetmeliğe uygun olarak tasarlıyoruz.
Hizmet künyesi
Hizmet alanı
Elektrik Proje
Teslim edilen
Onaya hazır proje dosyası
Hizmet bölgesi
Ankara ve çevresi
Rehber
Yangın tesisatı projesi nedir, elektrik tarafı neyi kapsar?
Yangın tesisatı projesi, bir yapıda yangının erken fark edilmesini, içeridekilerin uyarılmasını ve güvenle tahliye edilmesini sağlayan sistemlerin tasarımıdır. Söndürme tarafı (sprinkler, yangın dolabı, hidrant) mekanik projenin konusudur; algılama, uyarı, acil aydınlatma ve bu sistemlerin enerji beslemesi ise elektrik projesinde çözülür.
Bu sayfada elektrik tarafını anlatıyoruz. Tasarımın dayanağı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile yangın algılama cihazlarına ilişkin TS EN 54 standart serisidir. Yapının kullanım sınıfı, yüksekliği ve alanı hangi sistemlerin zorunlu olduğunu belirler.
Yangın tesisatının amacı yalnızca alarm vermek değildir. Doğru tasarlanmış bir sistem yangını başladığı hacimde haber verir, insanları güvenli çıkışa yönlendirir ve söndürme ile duman kontrol sistemlerini doğru sırayla devreye sokar.
Yangın algılama projesi yalnızca dedektör, buton ve panelden oluşan sistemi gösterir. Yangın tesisatı projesi ise daha geniş bir çerçevedir: algılamanın yanında acil durum aydınlatması, yönlendirme, acil anons, yangın pompası ve duman tahliye fanlarının beslemesi ile asansörlerin yangın anındaki davranışı da aynı dosyada ele alınır.
Bu dosya yüksek binalarda ve çok katlı konut yapılarında, otel, hastane, okul ve yurt gibi insan yoğunluğu olan binalarda istenir. Alışveriş merkezleri, mağazalar ve toplanma amaçlı yapılar ile fabrika, depo ve atölyeler de kapsamdadır. Kapalı otoparklar ve kazan dairesi gibi riskli hacimler ayrıca değerlendirilir.
Kullanım amacı değişen, kat eklenen ya da işyeri açma ruhsatı istenen mevcut binalarda da aynı çalışma gündeme gelir. Mevcut tesisatın rölövesi çıkarılır, eksikler belirlenir ve yeni tasarım yapının taşıyıcı sistemine zarar vermeyecek güzergâhlarla kurgulanır.
Tasarımın ilk verisi mimari projeden gelir: yangın kompartımanları, kaçış yolları ve yangın güvenlik holleri elektrik tasarımının başlangıç noktasıdır. Bu bilgiler elimize ulaşmadan algılama bölgeleri ve acil aydınlatma düzeni doğru kurulamaz.
Kapsam
Projede hangi sistemler tasarlanır?
Yangın tesisatının elektrik tarafı birbirine bağlı birkaç sistemden oluşur. Her biri ayrı ayrı çalışsa bile yangın anında tek bir senaryoya göre hareket etmelidir; yangın tesisatı projesi bu ortak davranışı tanımlar.
Tasarımda önce hacimlerin risk durumu değerlendirilir. Bir ofis odası, bir mutfak ve bir kazan dairesi aynı dedektörle korunmaz; yanlış seçilen cihaz ya geç algılar ya da sık sık yanlış alarm verir.
Yangın algılama ve uyarı sistemi; duman, ısı ve alev dedektörlerinden, yangın ihbar butonlarından, siren ve flaşörlerden ve bunları yöneten kontrol panelinden oluşur. Küçük yapılarda bölge bazlı konvansiyonel sistem yeterli olabilir. Orta ve büyük yapılarda her cihazın konumunun panelde ayrı ayrı görüldüğü adresli sistem tercih edilir; arızanın ve alarmın yeri doğrudan okunur.
Acil durum aydınlatması, şebeke enerjisi kesildiğinde kaçış yollarının görülebilmesini sağlar. Koridor, merdiven, çıkış kapıları ve yön değiştiren noktalar için aydınlatma armatürleri ile çıkış işaretleri yerleştirilir. Armatürlerin kendinden akülü mü yoksa merkezi akü sisteminden mi besleneceği yapının büyüklüğüne göre belirlenir.
Yangın pompası, duman tahliye ve basınçlandırma fanları, acil durum asansörü ve yangın kontrol paneli yangın sırasında enerjisiz kalmamalıdır. Bu yükler ayrı hatlardan, yangına dayanıklı kablo ile ve mümkünse jeneratör destekli olarak beslenir. Kablo güzergâhı da yangından en az etkilenecek şekilde seçilir.
Kalabalık yapılarda siren sesi tek başına yeterli yönlendirme sağlamaz. Bu yapılarda acil anons için sesli tahliye sistemi tasarlanır; hoparlör yerleşimi ve ses düzeyi, anonsun her hacimde anlaşılır olmasını sağlayacak şekilde hesaplanır.
Yangın tesisatı projesinin içeriği
Algılama ve ihbar yerleşimi
Dedektör, buton, siren ve flaşörlerin kat planlarında, algılama bölgeleriyle birlikte gösterimi.
Sistem şeması
Panel, çevrimler, modüller ve uyarı hatlarını gösteren tek hat şeması; kablo tipleriyle.
Acil aydınlatma ve yönlendirme
Kaçış yolu armatürleri ve çıkış işaretlerinin yerleşimi, besleme biçimi ve süre hesabı.
Yangın senaryosu
Alarm durumunda sistemlerin davranışını tanımlayan neden-sonuç matrisi.
Güvenlik beslemeleri
Yangın pompası, duman tahliye fanları ve acil asansör için ayrı hat ve yangına dayanıklı kablo tasarımı.
Hesap ve malzeme listesi
Akü kapasitesi, çevrim yükü ve ses düzeyi hesapları ile cihaz ve kablo metrajı.
Süreç
Keşif
Yapıyı, ihtiyacı ve mevcut belgeleri inceliyoruz.
Çizim ve hesap
Paftaları hesaplarıyla birlikte hazırlıyoruz.
Onay
Başvuruyu yapıyor, düzeltmeleri karşılıyoruz.
Teslim
Güncel dosyayı açıklamasıyla teslim ediyoruz.
Süreç
Yangın tesisatı projesi nasıl hazırlanır?
Yangın tesisatı projesi için tasarım, mimari projedeki yangın stratejisinin okunmasıyla başlar. Kompartıman sınırları, kaçış mesafeleri ve bina kullanım sınıfı netleşmeden cihaz yerleştirmeye geçmiyoruz; çünkü sonraki bütün kararlar bu üç veriye dayanır.
Yapı, alarmın kaynağının hızla bulunabileceği algılama bölgelerine ayrılır. Dedektörlerin kapsama alanı tavan yüksekliğine, tavan biçimine ve hava hareketlerine göre belirlenir; kiriş derinliği ve asma tavan boşlukları ayrıca değerlendirilir. İhbar butonları kaçış yolları üzerine, uyarı cihazları ise her hacimde duyulacak şekilde yerleştirilir. Mutfak, kazan dairesi ve otopark gibi duman ya da buharın olağan olduğu hacimlerde duman dedektörü yerine ısı dedektörü veya hacme uygun özel algılayıcılar seçilir; böylece yanlış alarmların önüne geçilir.
Yangın senaryosu, bir alarm geldiğinde hangi sistemin ne yapacağını tanımlayan neden-sonuç matrisidir. Hangi bölgede alarm oluştuğunda hangi sirenlerin çalacağı, havalandırmanın durup duman tahliyesinin devreye gireceği, asansörlerin hangi kata ineceği ve kartlı geçiş kapılarının serbest kalacağı bu matriste yazılır.
Yangın paneli; mekanik otomasyon, asansör kumandası, sprinkler akış anahtarları, gaz kesme vanaları ve geçiş kontrol sistemiyle haberleşir. Bu bağlantıların her biri projede giriş-çıkış modülleriyle gösterilir; sahada sonradan çözülmeye bırakılan bağlantılar çoğu zaman eksik kalır.
Mekanik ve elektrik yangın projeleri ayrı ellerde hazırlandığında pompa beslemesi, akış anahtarı izlemesi ve duman damperi kumandası gibi ortak noktalar iki dosyanın arasında kaybolabilir. Bu başlıkların hangi projede gösterileceği işin başında yazılı olarak netleştirilmelidir.
Hesap tarafında panel ve çevrim (loop) kapasitesi cihaz sayısına göre doğrulanır, akü kapasitesi bekleme ve alarm sürelerine göre hesaplanır. Uyarı cihazlarının ses düzeyi hacimlere göre kontrol edilir, acil aydınlatma düzeylerinin kaçış yollarında sağlandığı gösterilir. Hesaplar paftalarla birlikte dosyaya girer; onay makamı çoğunlukla bu föyleri paftalardaki değerlerle karşılaştırır.
Teslim
Onay, uygulama ve teslim edilen dosya
Yangın tesisatı projesi, yapı ruhsatı dosyasının parçası olarak ruhsat makamına sunulur. Yapının niteliğine göre itfaiye teşkilatının görüşü de istenir; yapı kullanma izni aşamasında sistemin onaylı projeye uygun kurulduğu yerinde kontrol edilir.
Onay aşamasında sık görülen eksiklerin ilki, algılama bölgelerinin mimari kompartımanlarla örtüşmemesidir. Asma tavan üstünün ve yükseltilmiş döşeme altının korumasız bırakılması, panel ve uyarı cihazları için yedek enerji hesabının bulunmaması da bu eksikler arasındadır. Yangında çalışacak yüklerin kablo tipinin ve güzergâhının belirtilmemesi de aynı biçimde düzeltme istenmesine yol açar.
Sahada dedektör yerlerinin armatür, menfez ya da kiriş nedeniyle kaydırılması sık yaşanır. Bu değişiklikler kapsama alanını bozabileceğinden projeyi hazırlayan mühendisle birlikte değerlendirilmelidir. Kablo tipinin ve bağlantı biçiminin projeye uyması, sistemin devreye alınmasında sorun yaşanmamasının ön koşuludur.
Kurulum tamamlandığında her dedektör ve buton tek tek test edilir, senaryo matrisindeki her satır denenir ve sonuçlar kayıt altına alınır. Panel üzerindeki bölge ve cihaz tanımlarının sahadaki etiketlerle aynı olması, ileride yapılacak bakımları kolaylaştırır. Testlerde sık atlanan konu yedek enerjidir: şebeke kesilerek panelin, sirenlerin ve acil aydınlatmanın akü üzerinden öngörülen süre boyunca çalıştığı görülmelidir.
Teslimde yerleşim planlarını, sistem şemalarını, senaryo matrisini, hesap föylerini ve malzeme listesini tek dosyada veriyoruz. Dosya hem onay makamına sunulabilir hem de uygulamayı yapacak firmanın doğru teklif vermesini sağlayacak ayrıntıdadır.
Yangın tesisatı projesi, işletme döneminde de başvuru kaynağıdır. Yapıda bölme değişikliği yapıldığında ya da bir hacmin kullanımı değiştiğinde algılama düzeninin yeniden gözden geçirilmesi gerekir; güncel bir proje bu işi kısaltır.
Yangın tesisatı projesi hakkında sık sorulan sorular
Aradığınız yanıt burada yoksa bizi arayın.
Yangın tesisatı projesi kim tarafından hazırlanır?
Yangın tesisatı projesinin algılama, uyarı ve acil aydınlatma kısmı elektrik mühendisi, söndürme kısmı ise makine mühendisi tarafından hazırlanır. İki proje ortak bir yangın senaryosuna dayanmalı ve birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Yangın tesisatı projesi hangi binalarda zorunludur?
Zorunluluk, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te yapının kullanım sınıfına, yüksekliğine ve alanına göre tanımlanır. Yapınızın durumu mimari proje üzerinden değerlendirilir; algılama ve uyarı sistemi dâhil gereken sistemler buna göre belirlenir.
Yangın tesisatı projesinde adresli sistem mi, konvansiyonel sistem mi seçilir?
Konvansiyonel sistemde panel yalnızca alarmın hangi bölgeden geldiğini gösterir. Adresli sistem ise alarm veren cihazın kendisini tanımlar; büyük yapılarda müdahale süresini kısaltır ve arıza takibini kolaylaştırır. Seçim yapının büyüklüğüne göre yapılır.
Yangın tesisatı projesinde acil durum aydınlatması ne kadar süre çalışacak biçimde tasarlanır?
Acil durum aydınlatması, şebeke kesildiğinde kaçış yollarını tahliye süresince aydınlatacak kapasitede tasarlanır. Gereken süre yapının kullanım sınıfına ve kullanıcı yüküne göre yönetmelikte tanımlanır; akü hesabı bu değere göre yapılır.
Yangın tesisatı projesinde yangına dayanıklı kablo nerelerde kullanılır?
Yangına dayanıklı kablo; yangın sırasında çalışması gereken pompa, duman tahliye fanı, acil asansör, sesli tahliye ve yangın paneli beslemelerinde kullanılır. Amaç, bu sistemlerin yangının ilk evresinde enerjisiz kalmamasıdır.